Caravaggio, Cuộc đời và Phong cách (Phần 5 - Kết)

Cảm hứng mỗi ngày  ‣  Sáng tạo khác biệt  ‣  Thể nghiệm không ngừng

"Qua ba bức họa, mong rằng bạn có thể hiểu thêm về cuộc đời danh họa Caravaggio và sự phát triển trong hội họa của ông. Ba bức họa này rất khác biệt, là chìa khóa mở ra những chi tiết tiểu sử cuộc đời người nghệ sĩ vẽ lên chúng, cho ta thể nghiệm tầm quan trọng của tự nhiên, cách người họa sĩ thể hiện tinh tế các đối tượng cùng với quá trình trưởng thành trong sự nghiệp của ông, …"

Sau những biến cố xảy ra, cách tiếp cận hội họa của Caravaggio có nhiều đổi thay, điều mà bạn có thể quan sát được qua tác phẩm “Salome nhận đầu thánh John” (The Salome receives the Head of John the Baptist) - một trong những bức họa cuối cùng của ông, khi so sánh với “Bữa tối tại Emmaus” và “Cậu bé bị thắn lằn cắn”. Bảng màu của bức họa “Salome nhận đầu thánh John” có phần tối hơn, hành động dang tay của nhân vật phía bên phải được thể hiện mạnh mẽ hơn, khung hình được phóng vào cận cảnh, … khiến tổng thể bức tranh được tập trung, nhấn mạnh hơn vào cử chỉ và biểu cảm.

Nhân vật ngoài cùng, bên trái là Salome, người được vua Herod hứa sẽ trao cho bất cứ thứ gì, “Điều mong muốn của cô là gì? Ta sẽ ban cho cô bất cứ thứ gì cô muốn!” Và Salome đáp, “Tôi muốn đầu của John.” Kết cục là thánh John bị chém đầu và được mang tới cho Salome. Tên đao phủ tàn bạo như vừa lao tới, xách đầu thánh John bằng tay trái, giơ ra phía Salome và chuẩn bị thả chiếc đầu vào khay. Miệng thánh John vẫn đang mở, có thể đây là khoảnh khắc khi vị thánh nói lời cầu nguyện hoặc hơi thở cuối cùng của mình. Một hình ảnh vô cùng thương cảm.

Nếu ở “Bữa tối tại Emmaus”, ta thấy có hậu cảnh phía sau là bức tường, còn tại “Salome nhận đầu thánh John”, cả ba nhân vật hoàn toàn chìm trong bóng tối, khiến cho khung cảnh càng trở nên kịch tính hơn. Sự đối lập giữa nét tàn bạo của tên đao phủ với cái cúi đầu trầm lặng của người hầu già nua cảng trở nên nổi bật hơn giữa khung cảnh u tối này. Trong bức tranh này, người ta tin rằng ông không còn sử dụng mẫu thật như trước đây vẫn thường làm. Và Salome, nhìn chung, trông thật bí ẩn. Cô ta yêu cầu lấy đầu thánh John, và giờ đây, khi nhìn vào gương mặt, ta có thể đoán được cô đang nghĩ gì. Salome đang quay đi, bộc lộ sự kinh sợ. Cô ta thậm chí không dám bê chiếc khay bằng tay không, mà phải lót bằng chiếc khăn trắng của mình. Gương mặt Salome phảng phất chút u sầu, hối hận, gần như là xấu hổ vì đã yêu cầu một điều bất nhân như vậy. Caravaggio quả thật vô cùng tài tình khi có thể xuất sắc truyền tải nội tâm nhân vật qua tư thế, cử chỉ, gương mặt, … và cả qua xử lý ánh sáng.

Và ở “Salome nhận đầu thánh John”, màu sắc quả thực vô cùng trầm tối. Nó được vẽ khi Caravaggio tới Naples lần thứ hai, chạy trốn khỏi những rắc rối tự mình gây ra và đang cố gắng tìm đường trở về Rome. Sau khi có lệnh ân xá của giáo hoàng, ông lên thuyền từ Naples trở về Rome với một vài bức tranh để tặng Scipione Borghese, cháu trai của giáo hoàng. Con thuyền dừng ở Porto Ercole và Caravaggio bị bắt giữ bởi cảnh sát đã nhầm ông với một người khác. Sau khi được thả tự do, con thuyền đã rời đi cùng với những bức họa của ông. Caravaggio tuyệt vọng đi bộ trở về Rome, bị sốt nặng và qua đời trong cô độc ở tuổi 39.

Titian, Rubens, Rembrandt, đặc biệt là Titian và Rembrandt – họ có sự nghiệp hội họa kéo dài tới khi đã già, sở hữu nhiều xưởng vẽ và khuấy động giới học thuật. Caravaggio, ngược lại, đơn độc. Tuy có vài học trò sau khi có thành công và danh tiếng nhất định, ông không có một xưởng vẽ cá nhân nào. Ông di chuyển nhiều nơi, nhưng phần lớn là ở Ý và Malta. Titian, Rubens di chuyển khắp châu Âu và làm việc trong nhiều triều đình khác nhau. Nhưng những hạn chế này không ngăn được danh tiếng của Caravaggio lan rộng, bởi một điều đặc biệt, Rome là nam châm thu hút giới nghệ sĩ vào thời điểm đó. Với chỉ 18 năm sự nghiệp, khó có thể tin được những tác động lâu dài của Caravaggio với lịch sử hội họa.

Trước đây, đến Rome là một phần của lộ trình đào tạo của các nghệ sĩ. Họ tới để quan sát, học hỏi từ các tác phẩm của các danh họa đi trước cũng như các đồng sự đương đại. Rất nhiều nghệ sĩ đến từ Hà Lan, Flemish, Pháp, … sinh sống và làm việc ở Rome cùng thời vời Caravaggio. Những nghệ sĩ này tới Rome, nghiên cứu hội họa và ở lại làm việc, ví dụ như Gerard van Honthorst, Hendrick ter Brugghen, Dirck van Baburen, … Một số còn ở lại trong phủ các khách hàng thân thiết của Caravaggio, rồi trở về Utrecht, Flanders, … những nơi mà họ đến, mang theo phong cách của Caravaggio, hoặc thể hiện nó theo cách riêng của họ. Phong cách ấy thực sự được truyền bá khắp châu Âu theo nhiều cách khác nhau. Caravaggio và phong cách hội họa của ông có ảnh hưởng khác nhau tới mỗi nghệ sĩ. Ví dụ, các nghệ sĩ miền Bắc đặc biệt bị ấn tượng bởi cách Caravaggio sử dụng yếu tố thiên nhiên và người mẫu, điều phù hợp hơn với truyền thống hội họa của riêng họ. Hoặc chỉ riêng việc sử dụng ánh sáng của Caravaggio đã có tác động rất lớn đến nghệ thuật ở thế kỷ 17.

Như đã nói, Caravaggio qua đời trong cô độc vào năm 1610, khi mới 39 tuổi. Các nhà sưu tập đã ngay lập tức lao vào thu thập những bức họa của ông. Hiệu ứng bong bóng này nhanh chóng kết thúc vào khoảng năm 1630, và vào giữa thế kỷ 17, Caravaggio và Caravaggism dần chìm vào quên lãng. Tài năng của ông thực sự mới được khám phá lại vào đầu thế kỷ 20, mở đầu bằng cuộc triển lãm quan trọng ở Milan vào năm 1951. Cuộc triển lãm đã “lần đầu tiên” giới thiệu tất cả các tác phẩm của Caravaggio và Caravaggisti (những người theo phong cách Caravaggio) đến với công chúng.

Qua ba bức họa, mong rằng bạn có thể hiểu thêm về cuộc đời danh họa Caravaggio và sự phát triển trong hội họa của ông. Ba bức họa này rất khác biệt, là chìa khóa mở ra những chi tiết tiểu sử cuộc đời người nghệ sĩ vẽ lên chúng, cho ta thể nghiệm tầm quan trọng của tự nhiên, cách người họa sĩ thể hiện tinh tế các đối tượng cùng với quá trình trưởng thành trong sự nghiệp của ông, …

Thông tin đội ngũ:

Chuyển ngữ, biên tập: Nguyễn Anh Vũ
Hình ảnh: National Gallery
Kiểm duyệt nội dung: Đạt Đỗ
www.datdo.work

blank-lab là một chuyên trang chia sẻ về thiết kế đồ họa, là một phòng thể nghiệm sáng tạo mang nét riêng biệt, dành cho các bạn yêu thích lĩnh vực thiết kế mỹ thuật.

Mọi thông tin xin liên hệ:
E    xinchaoblank@gmail.com
P    @blankcreativelab

Đăng nhận xét

0 Nhận xét